StukadoorsbedrijfT. van den Berg
Stucboek

Woordenlijst stucwerk

Door Tim van den Berg, stukadoor in Nieuwegein. Bijgewerkt op 11 november 2026.

Stukadoors gebruiken veel vaktermen. In deze woordenlijst leggen we 74 begrippen uit in gewone taal, met een link naar meer uitleg waar dat handig is.

A

Afbinden
Het uitharden van de pleister nadat hij met water is aangemaakt. Na het afbinden kun je de pleister niet meer verwerken. Bij MP 75 noemt Knauf een verwerkingstijd van ongeveer drie uur.
Afplakken
Het beschermen van vloeren, kozijnen, deuren en de trap met stucloper, folie en tape voordat er gestuct wordt. Lees meer
Afpleisteren
Het aanbrengen en gladmaken van de laatste, dunne laag pleister, waardoor de wand glad wordt.
Afschuren
Het licht schuren van een wand, bijvoorbeeld om oude verf op te ruwen of oneffenheden weg te halen voordat er een nieuwe laag op komt.
Afwerkingsniveau
Hoe ver een wand of plafond wordt afgewerkt. Bij gipskarton gebruikt de branche eigen afwerkingsniveaus. Bij stucwerk spreekt de branche van groepen. Lees meer
Afwerklaag
De laatste laag van het stucwerk, die bepaalt hoe de wand eruitziet. Bij glad stucwerk is dat een dunne gipslaag. Bij sierpleister is het de laag met structuur.
Airless spuiten
Verf of pleister met een spuitmachine onder hoge druk aanbrengen, zonder perslucht. Snel en egaal, vooral in lege woningen. Lees meer

B

Basisleem
Grove leempleister met zand en vaak stro, voor de onderste lagen van een leemwand. Wordt in lagen van 5 tot 6 mm per keer gezet. Lees meer
Behangklaar
Een wand die vlak genoeg is om te behangen, maar waar kleine oneffenheden in mogen zitten die je met verf wel ziet. Komt ongeveer overeen met groep 2. Lees meer
Betokontakt
Een hechtvoorstrijk met zand van Knauf voor gladde, niet zuigende ondergronden zoals beton. Vaak herkenbaar aan de roze of oranje kleur. Lees meer
Binnenisolatie
Isolatie aan de binnenkant van een buitenmuur, bijvoorbeeld met houtvezelplaten. Bij oude muren moet het systeem dampopen zijn en mag de muur geen vochtprobleem hebben. Lees meer
Bouwvocht
Vocht dat na de bouw nog in beton, metselwerk en vloeren zit. Een nieuw huis heeft tijd nodig om dat kwijt te raken. Lees meer

C

Capillair actief
Een materiaal dat vocht door zijn poriën kan transporteren, zoals houtvezel, leem en kalk. Daardoor kan vocht dat in een wand komt, weer naar buiten. Lees meer
Carbonatatie
Het uitharden van luchtkalk. De kalk reageert met kooldioxide uit de lucht en wordt weer kalksteen. Dat gaat langzaam en vraagt lucht en een beetje vocht. Lees meer

D

Dagkant
De zijkant en bovenkant van een raam- of deuropening in de muur. De stukadoor zet die recht, vaak met een hoekprofiel.
Dampopen
Een laag die waterdamp goed doorlaat, zoals leem, kalk, silicaatverf en leemverf. Belangrijk bij oude muren, houtskeletbouw en biobased wanden. Lees meer
Dunpleister
Een pleister die in een dunne laag van enkele millimeters wordt aangebracht, bijvoorbeeld op gipsblokken of beton die al vlak zijn.

E

Egaliseren
Een ondergrond vlak maken. Bij muren gebeurt dat met een raaplaag, bij vloeren met egaline.

F

Filmwerk
Een heel dunne laag pleister die de ondergrond volgt en geen vlakheid toevoegt. In de criteria van de NOA hoort dat bij groep 3. Lees meer
Finishleem
Fijne leempleister voor de laatste laag van een leemwand, ongeveer 3 mm dik in twee lagen nat in nat. Wordt afgesponsd of glad gezet. Lees meer

G

Gipsblok
Een massief blok van gips waarmee binnenwanden worden gebouwd. Gipsblokken zijn al vrij vlak, dus er is maar een dunne laag stucwerk nodig.
Gipskarton
Een plaat van gips met karton aan beide kanten, ook wel gipsplaat genoemd. Wordt gebruikt voor wanden, plafonds en voorzetwanden. Lees meer
Gipspleister
Pleister op basis van gips, de meest gebruikte pleister voor binnenwanden en plafonds. Alleen geschikt voor droge ruimtes binnen.
Glasvlies
Een behang van glasvezel dat wordt overgeschilderd. Het vraagt om een gladde ondergrond, ongeveer groep 1.
Groep 0 tot en met 6
De indeling die de NOA gebruikt om stucwerk binnen te beoordelen. Groep 0 is het strakst, voor glanzende verf. Groep 1 is glad voor matte verf, ongeveer sausklaar. Groep 2 is glad voor dikker behang, ongeveer behangklaar. Groep 3 is filmwerk. De groepen 4 tot en met 6 zijn voor structuurwerk en reparaties. Lees meer

H

Haaksheid
Hoe recht twee muren op elkaar staan. Bij een aangrenzende lengte tot drie meter staat in de NOA-criteria een maximale afwijking van acht millimeter.
Hechtlaag
Een laag die ervoor zorgt dat de pleister goed vastzit op de ondergrond, zoals een hechtvoorstrijk op beton of oude verf. Lees meer
Hoekprofiel
Een metalen of kunststof profiel op een buitenhoek. Het maakt de hoek recht en beschermt hem tegen stoten.
Houtvezelplaat
Plaat van samengeperste houtvezels, gebruikt als isolatie en als ondergrond voor leem of kalk. Dampopen en capillair actief. Lees meer
Hydraulische kalk
Kalk die ook met water uithardt, niet alleen met lucht. Wordt sneller sterk dan luchtkalk en is minder vorstgevoelig. Vaak aangeduid als NHL. Lees meer

J

Jute
Weefsel van natuurvezel dat in de hechtlaag van een leemwand wordt ingebed als wapening, vooral over de naden van platen. Lees meer

K

Kalkpleister
Pleister op basis van kalk. Dampopen en harder dan leem. Geschikt voor binnen en voor gevels. Lees meer
Kalkzandsteen
Een steen van kalk en zand waarmee veel binnen- en buitenmuren worden gebouwd. Zuigt sterk en heeft een voorstrijk nodig.
Krimpscheur
Een fijne scheur die ontstaat als pleister te snel droogt en krimpt. Lees meer

L

Leembouwplaat
Plaat van leem met riet of vezels, voor wanden en plafonds in houtskeletbouw. Een goede ondergrond voor leemstuc. Lees meer
Leemstuc
Pleister van klei, zand en vezels. Neemt vocht op uit de lucht en geeft het weer af. Lees meer
Leemverf
Verf op basis van klei. Dampopen, matte uitstraling en goed bij te werken. Geschikt op leemstuc en andere minerale ondergronden. Lees meer
Luchtkalk
Kalk die uithardt door kooldioxide uit de lucht op te nemen. Zacht en vervormbaar, en daardoor geschikt voor oud metselwerk. Lees meer

M

Machinepleister
Pleister die met een machine wordt aangemaakt en op de wand of het plafond wordt gespoten, zoals Knauf MP 75. Daarna wordt hij met de hand vlak gezet en afgewerkt.
Meerwerk
Werk dat tijdens de klus nodig blijkt en dat niet in de offerte stond. Hoort altijd vooraf met je te worden besproken. Lees meer
MP 75
Een veelgebruikte machinepleister van Knauf voor wanden en plafonds. Volgens de fabrikant op een wand tot 40 mm dik aan te brengen en op een plafond tot 15 mm in één laag. Lees meer

N

Naadband
Een strook papier of gaas die over de naden van gipsplaten wordt gezet, zodat daar later geen scheur ontstaat. Lees meer
Nacalculatie
Afrekenen op basis van de werkelijke uren of hoeveelheden, in plaats van een vaste prijs vooraf.
Negge
De zijkant van een raam- of deuropening aan de buitenkant van de gevel. Binnen heet het meestal dagkant.
NOA
Nederlandse Ondernemersvereniging Afbouwbedrijven, de brancheorganisatie voor onder meer stukadoors. Stelt richtlijnen en beoordelingscriteria op.

O

Ondergrond
Waar de pleister op wordt aangebracht: gipsplaat, beton, kalkzandsteen, metselwerk of oud stucwerk. De ondergrond bepaalt het voorwerk en de prijs. Lees meer

P

Plamuren
Kleine gaten, naden en oneffenheden opvullen met plamuur of vulmiddel. Meestal werk voor de schilder.
Pleister
Het materiaal waarmee wordt gestuct, zoals gips-, kalk-, leem- of cementpleister.
Proefvlak
Een stuk wand dat vooraf wordt gestuct om samen het resultaat te beoordelen. Bij groep 0 en 1 verplicht volgens de NOA. Lees meer

R

Raaplaag
Een dikkere laag pleister waarmee een oneffen of scheve muur recht wordt gezet. Daarop komt de afwerklaag. Lees meer
Rietplaat
Plaat van samengebonden rietstengels, gebruikt als drager voor leem- en kalkpleister op houten wanden en plafonds. Lees meer
Rij
Een lange, rechte lat van aluminium waarmee de stukadoor de pleister vlak trekt.

S

Sausklaar
Een wand die zo glad en vlak is dat er direct op geverfd kan worden. Komt ongeveer overeen met groep 1. Lees meer
Sauswerk
Het verven van wanden en plafonds met latex of muurverf. Lees meer
Schilderklaar
Een andere naam voor sausklaar: klaar om te schilderen na een grondlaag. Lees meer
Schuurwerk
Stucwerk met een fijne structuur, gemaakt door de pleister met een spons of schuurbord te bewerken. Wordt vaak bij kalk gebruikt.
Sierpleister
Een afwerklaag met structuur of kleur, zoals fijne korrel, grove korrel of een minerale afwerking. Lees meer
Silicaatverf
Minerale verf die zich verbindt met een minerale ondergrond zoals kalk. Dampopen en lang houdbaar op gevels. Lees meer
Spaan
Het vlakke gereedschap waarmee de stukadoor de pleister op de wand zet en gladmaakt.
Spachtelputz
Een grove sierpleister die met een spaan op de muur is gezet. Veel gebruikt in de jaren zeventig en tachtig. Lees meer
Spack of spackspuitwerk
Een dunne laag met fijne structuur die op wanden of plafonds wordt gespoten. Vaak in nieuwbouw. Lees meer
Spuitwerk
Pleister met korrel die op het plafond is gespoten. In huizen van voor 1994 kan er asbest in zitten. Lees meer
Stootijzer
Een stevige schraper waarmee je oude lagen zoals spachtelputz of tegellijm van de muur steekt. Lees meer
Strijklicht
Licht dat schuin langs een wand valt en elke oneffenheid laat zien. Volgens de NOA wordt stucwerk zonder strijklicht beoordeeld. Lees meer
Stucloper
Een stevige rol papier of vlies waarmee de vloer wordt afgedekt.
Stucplaat
Een gipsplaat die bedoeld is om op te stucen, vaak voor plafonds.

T

Tadelakt
Een kalkpleister uit Marokko die wordt gepolijst en met zeep behandeld. Daardoor kan hij tegen water, ook in de badkamer. Lees meer
Tegelklaar
Een wand die vlak en haaks genoeg is om te tegelen. Hoeft niet glad te zijn. Lees meer

V

Vlakheid
Hoeveel een wand afwijkt van een recht vlak, gemeten met een rechte lat. Bij groep 1 mag een wand over een meter twee millimeter afwijken. Lees meer
Vochtbuffering
Het vermogen van een wand om vocht uit de lucht op te nemen en later weer af te geven. Leem scoort hier in onderzoek het hoogst van de gangbare pleisters. Lees meer
Voorstrijk
Een middel dat voor het stucen of verven op de wand wordt gezet, zodat de laag erop goed hecht en gelijkmatig droogt. Lees meer
Voorzetwand
Een wand van gipsplaat op een frame voor een bestaande muur. Een alternatief voor heel scheve muren. Lees meer

W

Wapeningsgaas
Gaas dat in de pleister wordt ingebed op naden en overgangen, om scheuren te voorkomen.

Z

Zuigende ondergrond
Een muur die snel water opneemt, zoals kalkzandsteen of oude gipspleister. Krijgt een voorstrijk zodat de pleister niet te snel droogt. Lees meer

Wat kost het bij jou?

Vul je vierkante meters en de ondergrond in. Je ziet direct je prijs en krijgt de berekening als offerte in pdf.

Bereken direct je prijs

Klus laten doen?

Kies wat je wilt laten doen en stuur je aanvraag in een paar stappen. Je hoort binnen één werkdag van ons.

Wat wil je laten doen?
Hoe groot is het ongeveer?

Wanneer wil je beginnen?
Heb je een foto?

Een foto van de muur of het plafond helpt ons om meteen een goede prijs te geven. Je kunt ook een foto maken met je telefoon.

Waar kunnen we je bereiken?
Hoe wil je contact?

Gratis en vrijblijvend. Je hoort binnen één werkdag van ons, meestal dezelfde dag. We gebruiken je gegevens alleen voor je aanvraag. Liever direct contact? Bel 0610701115 of stuur een WhatsApp.

BellenWhatsAppAanvraag